ZOMER ZONDER VLIEGEN

De zomer van je leven

Meedoen?

Zomer Zonder Vliegen is een campagne die een groter bewustzijn wil creëren over de impact van vliegreizen en je wil uitdagen de alternatieven te herontdekken.

Met de trein, bus, boot, te voet of met de fiets, dicht bij huis of iets verder weg, wat kies jij? Laat aan iedereen weten dat ook jij gaat voor een zomer zonder vliegen, de zomer van je leven!

2250 12
Nieuwe campagne start in april Nieuwe campagne in april
Artboard Created with Sketch. mensen deden mee 2018-2019 vliegtuigen bleven aan de grond

Blog

NIEUWS & INFO
luchtvaartactivisme-in-coronatijden

Luchtvaartactivisme in Coronatijden

Bien étonnés de se trouver ensemble... Of wat anders te denken bij het bericht dat Trump reizen naar naar de VS onmogelijk maakt voor Europeanen? De luchtvaartsector was één van de eerste slachtoffers van de coronacrisis, de beurzen doken de afgelopen weken diep in het rood en de globale economie ziet sterretjes. Met Zomer Zonder Vliegen voeren we al meer dan twee jaar campagne over de klimaatimpact van luchtvaart. We plaatsten kanttekeningen bij onze huidige overheersende opvattingen over reizen, reiscultuur en hypermobiliteit, als deel van een ruimer consumptiepatroon dat niet houdbaar is. We probeerden mensen op een positieve manier uit te dagen op zoek te gaan naar alternatieven - anders reizen, trager, bewuster, dichter bij huis - een zomer zonder vliegen, de zomer van je leven, weet je wel. En seizoenen zijn ook maar een mening, dus we voerden het hele jaar door campagne.  Het uiteindelijke doel? Minder luchtvaart, omdat alle andere door de luchtvaartsector zelf voorgestelde maatregelen, zoals zuinigere vliegtuigen, CO2-compensatie, biobrandstoffen en synthetische brandstoffen valse oplossingen zijn die enkel nieuwe problemen veroorzaken.    Le jour de gloire est arrivé... of toch maar niet? Vliegtuigen blijven noodgedwongen aan de grond, dus ook de uitstoot gaat naar beneden en luchtvaartmaatschappijen tuimelen regelrecht de financiële afgrond in. Springen we als luchtvaartactivisten nu een gigantisch gat in de vliegtuigvrije lucht bij al die corona-chaos? Is onze dag van glorie aangebroken? Toch niet en zeker ook niet onmiddellijk. Verschillende media berichtten over vliegtuigen die leeg vliegen omdat luchtvaartmaatschappijen door de Europese regelgeving daartoe gedwongen zouden worden: als ze hun vliegtuigen aan de grond houden, zouden ze hun tijdsslots op de luchthaven kunnen verliezen. Minder passagiers, maar evenveel uitstoot dus. Maar er is meer. Ooit waait Covid-19 over, ongeacht hoe zuur de appel de komende weken en maanden nog wordt. De vraag is wat daarna gebeurt. Wordt het terug business as usual? Ontelbare mensen zullen zo snel mogelijk op een vliegtuig willen springen om in uitgesteld relais en na al de Corona-ellende alsnog de geplande duiktrip in de Caraïben of citytrip naar New York te maken. En de luchtvaartsector, die zal nog meer dan anders enkel geïnteresseerd zal zijn in het maximaliseren van de winsten om de aandelen terug te hoogte in te jagen, dat alles ten koste van investeringen die - hoewel hoe dan ook too little too late - enigszins kunnen bijdragen tot een minder vervuilende luchtvaart.  Ten minste één grote luchtvaartmaatschappij, Air France-KLM, heeft al verwezen naar Corona in een oproep aan Europa om het beleid rond het inperken van vliegreizen en de vermindering van de uitstoot te herbekijken.  Benjamin Smith, de CEO van Air France vroeg op een conferentie van de sectororganisatie Airlines4Europe op 3 maart in Brussel om de invoering van nieuwe vliegbelastingen op te schorten. Die bijkomende belastingen zouden luchtvaartmaatschappijen alleen nog maar verder in de financiële afgrond duwen. Michael O' Leary, CEO van Ryanair deed er nog een schepje bovenop en noemde het plan van de Oostenrijkse regering om de belasting op vliegreizen volgend jaar te verhogen het hedendaagse equivalent van struikroverspraktijken.  Never waste a good crisis Toch dwingt de huidige situatie ook luchtvaartactivisten om hun campagnestrategie en -verhaal te herbekijken. Samen met verschillende partners binnen onze netwerkorganisatie Stay Grounded wilden we met Zomer Zonder Vliegen later dit voorjaar Let's Stay Grounded! lanceren - een Europese pledge campaign waarin mensen kunnen aangeven niet meer of minder te gaan vliegen. Juist dit weekend zouden we daarover in Keulen samenkomen met onze vrienden-collega's uit Duitsland, Oostenrijk, Nederland, Spanje, Frankrijk en de UK. Stay Grounded besliste vandaag terecht om de fysieke meeting te annuleren en te vervangen door een online conferentie. Ook de agenda van de meeting werd aangepast. De vraag is of en hoe we onze boodschap veranderen, welk verhaal brengen we de komende weken en maanden? Is het niet een beetje knudde om mensen laten pledgen om minder te vliegen als ze sowieso gedwongen worden tot een staycation? In een crisis schuilen nieuwe kansen. Nieuwe mogelijkheden en alternatieven ontstaan en de opvattingen van een substantieel grote groep mensen kunnen wezenlijk veranderen. Wat de duurzame invloed van het coronavirus zal zijn op onze culturele opvattingen over steeds verdere en snellere vliegreizen en allerlei vormen van hypermobiliteit als ultiem teken van succes, zal nog moeten blijken.  Het coronavirus beïnvloedt luchtvaartmaatschappijen, het toerisme en de globale mobiliteit op een nooit geziene manier. De toekomst is moeilijk te voorspellen, maar toch moeten we voorbereid zijn op toekomstige ontwikkelingen en mogelijke toekomstscenario's. Verspil nooit een stevige crisis. Maar wat ons betreft heiligt het doel de middelen niet, of in ieder geval nóg niet. Euforie is op dit moment misplaatst, we triomferen bijlange nog niet. Met Trump zijn inreisverbod kunnen we niet veel en de inkrimping van de luchtvaart is misschien begonnen, voorlopig is het om de verkeerde reden!  Hoe gaan we als campagnevoerders en luchtvaartactivisten om met de nieuwe realiteit? Wordt vervolgd! Bronnen: NYTimes, BusinessInsider, VRTnws, Stay Grounded Met de trein én de fiets naar Keulen voor de Stay Grounded netwerkmeeting... het bleef bij een plan...

OPINIE
de-terugkeer-van-de-rechtvaardigheid

De terugkeer van rechtvaardigheid

Frederik De Roeck merkt dat de epidemie een aantal fundamentele onrechtvaardigheden die normaal verborgen blijven, zichtbaar maakt. Het is stilaan duidelijk dat de corona­crisis een enorme impact zal hebben op de sociale structuren die onze maatschappij vorm geven. De gezondheidszorg staat voor een nooit geziene opgave, grote delen van de economie gaan stilaan over in een vreemd soort waakstand die haaks staat op de economische ratrace waarin ieder van ons dagelijks meedraait. Schijnbaar oubollige concepten als solidariteit en burgerzin worden opnieuw vanonder het stof gehaald. Een nevenverschijnsel van deze crisis is dat, door de toegenomen druk op ons sociale bestel, een aantal fundamentele onrechtvaardigheden die normaal verborgen blijven, nu snel zichtbaar worden. Een eerste voorbeeld is dat de private sector nu al zijn toevlucht zoekt tot publieke middelen en economische werkloosheid. Zo is de internationale luchtvaartindustrie in een record­tempo tot stilstand gekomen. En volgens de sector zelf wordt de economische impact zo dramatisch dat publieke steun noodzakelijk zal zijn om dit te overleven. Tegelijkertijd neemt de luchtvaartsector zelf de vlucht vooruit (pun intended) door werknemers (tijdelijk) af te danken. Het personeel bij Virgin Atlantic wordt verplicht om acht weken on­betaald verlof te nemen, en bij het Nederlandse KLM gaan ze meteen voor de nucleaire optie en worden 1.500 tot 2.000 banen geschrapt. Ook in ons land heeft Brussels Airlines al laten weten dat overheidssteun snel nodig zal zijn. Wake-upcall Die maatregelen maken pijnlijk duidelijk dat sommige grote private spelers, die soms zelf weinig of niets bijdragen aan de sociale voorzieningen in de landen waar ze gevestigd zijn, maar al te snel rekenen op deze voorzieningen zodra het even slechter gaat. Tegelijk wordt er een cynisch spel gespeeld, waarbij de precaire positie van het personeel wordt gebruikt om een publieke bail-out los te krijgen: trek ons uit het economische moeras, of er vallen massale ontslagen. De mensen die voor de crisis al tussen de mazen van het net vielen, moeten nu overleven met weinig of geen noodvoor­zieningen én hebben een grotere kans om ziek te worden De coronacrisis is een wake-upcall. Sectoren die ondergewaardeerd zijn in de samenleving spelen nu een cruciale rol om chaos te voorkomen. De zorgsector is het belangrijkste voorbeeld. In een land als de Verenigde Staten wordt het stilaan pijnlijk duidelijk dat een extreem geprivatiseerd gezondheidssysteem amper of niet in staat is om dit soort crisissen het hoofd te bieden en de zwakkeren in de samenleving te beschermen. De sfeer van nationale eenheid in ons land mag ons niet doen vergeten dat de besparingen in de zorgsector onze weerbaarheid tegen dit soort crisissen hebben ondermijnd. Daarnaast zijn het vaak mensen in precaire sociaal-economische posities die de boel nu draaiende houden. Denk maar aan de vrachtwagenchauffeurs die instaan voor het transport van essentiële goederen, de leerkracht met een tijdelijk contract die nu haar best doet om online lessen te geven, de koeriers van Deliveroo en soortgelijke bedrijven die ons eten brengen, terwijl wij veilig en knus binnen zitten, en werknemers van Amazon en Bol.com, die de spullen bezorgen die wij bestellen vanuit onze quarantaine. Window of opportunity De mensen die deels of volledig uit het systeem vallen, zijn nu extra kwetsbaar. Probeer als dakloze maar eens ‘in je kot’ te blijven of je te handhaven, wanneer alle openbare plaatsen en horeca gesloten zijn, en ook de daklozenopvang en voedselbanken noodgedwongen de deuren moeten sluiten. Of wat te zeggen over de vluchtelingen die de komende dagen en weken voor gesloten aanmeldingscentra staan, of in kampen aan de rand van Europa aan hun lot worden overgelaten, terwijl het virus zich ook daar begint te verspreiden? De mensen die voor de crisis al tussen de mazen van het sociale vangnet vielen, moeten nu overleven met weinig of geen noodvoorzieningen en hebben bovendien een grotere kans om ziek te worden. Crisissen kunnen angstaanjagend zijn, maar ze bieden ook altijd een window of opportunity om fundamentele veranderingen te realiseren. Door de lens van een crisissituatie zien we de samenleving vanuit een ander perspectief, en zijn we in staat om bepaalde structurele evoluties te identificeren, kritisch te evalueren en waar nodig bij te sturen. Als we uit deze crisis één les moeten trekken, is het wel dat sociale rechtvaardigheid het hoogste goed is in de samen­leving en ook zo behandeld moet worden. De coronacrisis kan een kantelpunt vormen in de afbraak van sociale voorzieningen, de sluipende uitbreiding van het zogeheten precariaat, de overwaardering van grote private spelers die hun personeel weinig of geen sociale bescherming bieden en de onderwaardering van publieke diensten als zorg en onderwijs. Aan ons om erover te waken dat deze lessen niet worden vergeten zodra we weer overgaan tot de orde van de dag. Deze bijdrage verscheen eveneens in De Standaard van 18 maart 2020.  (Illustratie: Paola Reyes, Stay Grounded Network)

INSPIRATIE
breek-eens-een-record-over-land-naar-Georgie

Breek eens een record: over land naar Georgië!

Laura Van Bladel reisde zonder vliegtuig naar Georgië. In vier delen vertelt ze in onze blog over deze lichtjes gekke onderneming. Vandaag deel 2: over reizen met trein en bus!  Mijn reis naar de andere kant van het continent begon met een busrit naar Keulen, gevolgd door een rit met de trein naar Wenen - mijn eerste keer op een nachttrein! Aangezien ik nachtbussen gewoon ben, was dit voor mij de hemel der nachtreizen. De nachttrein is een ideaal vervoersmiddel: je bent wel onderweg maar slapen moet je toch. Bovendien kan het delen van een couchette met medereizigers heel interessante gesprekken en ontmoetingen opleveren! De meest comfortabele nachttrein die ik tijdens mijn reis nam, moet die van Sofia naar Istanbul geweest zijn. Heerlijk comfortabele bedden op die Turkse nachttreinen en aangenaam gezelschap, maar ik schrok me wel een bult toen er in het midden van de nacht op de deur gebonkt werd voor de grenscontrole. Bed uit, de trein af en buiten aanschuiven voor identiteits- én bagagecontrole. Meerdere keren per nacht trouwens.  Het alternatief voor de nachttrein: een lange treinreis overdag. Maar ook dat heeft zijn voordelen! De trein van Belgrado naar Sofia bijvoorbeeld bracht me doorheen prachtige natuur. Een goed boek erbij maakte het helemaal af. Trouwens, een tip om meerdere boeken mee te nemen zonder veel bagage te hebben: dwarsliggers! Treinreizen duur? Niet noodzakelijk! Voor bijna een hele dag rijden door Bulgarije en Servië betaalde ik slechts 20 euro! Genoeg eten en drinken mee hebben is wel een must op treinen van deze prijscategorie, want eten (dat op veel langeafstandstreinen aangeboden wordt) of goede airco: nope, niet aanwezig! En dan is er de bus - een vervoermiddel dat ik al meermaals gebruikte om door Europa te reizen. Met mijn reis van Istanbul naar Tbilisi verpulverde ik ruimschoots mijn persoonlijk record buszitten, dat tot dan toe op 22 uur stond. Deze keer was het een rit van maar liefst 32 uur (op papier was het 23 uur, in praktijk kwamen er nog een rist uren bij door tussenstops en een lange grenscontrole). De bus wordt trouwens blijkbaar vooral door locals gebruikt. Want helaas, een andere Engelssprekende persoon ben ik in al die uren nooit tegengekomen. On the bright side: Turkije heeft naast comfortabele treinen ook zeer comfortabele bussen - best fancy als je het met Flixbus vergelijkt, met personeel in kostuum dat drinken en snacks serveert). Ik had nog altijd mijn boeken, de uitzichten waren opnieuw fantastisch én ik mocht gratis mee eten met de crew van de bus - omdat ik er toch maar triest moet uitgezien hebben als enige toerist.  Nog niet overtuigd om over land naar Georgië te gaan? je hoeft heus niet zo gek te zijn om een busrit van 32 uur te maken. Er rijdt ook een trein doorheen Turkije richting Georgië die heel wat sneller is, én je kan ook de boot nemen vanuit Bulgarije. Of dichter bij huis blijven, want ook daar zijn mooie bestemmingen! Tegenwoordig vertrekt er trouwens een rechtstreekse nachttrein vanuit Brussel naar Wenen. Staat bij mij alvast op het lijstje! Deel 1 van het verhaal van Laura kan je hier lezen.

Zomerse groeten zonder vliegen

Veelgestelde vragen

1

Hoe slecht is vliegen voor het klimaat?

Het steeds toenemende vliegverkeer zorgt voor een enorme druk op het klimaat door de uitstoot van grote hoeveelheden broeikasgassen. We reizen steeds meer en steeds verder per vliegtuig en één enkele vliegreis kan al onze inspanningen om onze persoonlijke CO2-uitstoot te verkleinen in één klap teniet doen.


Lees meer
2

Wat is het aandeel van de luchtvaart in de totale klimaatproblematiek?

De luchtvaart staat garant voor ongeveer 2,5 procent van de wereldwijde uitstoot van CO2-emissies (broeikasgassen), maar dat cijfer vertelt slechts een deel van het verhaal. Met de overige klimaateffecten – in de eerste plaats de vorming van condensatiestrepen en wolkvorming – komt de klimaatbijdrage op ongeveer 5 procent van het totale plaatje. Het aandeel van de luchtvaart wordt bovendien steeds belangrijker en zal meer dan 20 % van de totale mondiale uitstoot uitmaken in 2050 - volgens sommige prognoses zelfs bijna 40 %.


Lees meer
3

Hoe wordt de CO2-uitstoot van een vliegreis berekend?

CO2 is het belangrijkste broeikasgas. Een vliegtuig heeft al snel enkele duizenden liter kerosine mee aan boord. Per liter kerosine wordt bij de verbrandingsreactie ongeveer 2,5 kilogram CO2 en 1 kilogram waterdamp gevormd. Naast CO2 zijn er ook minimale fracties van andere broeikasgassen (bijvoorbeeld CO). De totale uitstoot van de verschillende broeikasgassen wordt steeds uitgedrukt in totaal aantal CO2-equivalenten (CO2e), waarmee kan uitgedrukt worden hoeveel een broeikasgas bijdraagt aan de opwarming van onze planeet, gebruikmakend van een equivalente concentratie CO2.


Lees meer

Zomer Zonder Vliegen op jouw evenement of in jouw klas?

Een inspirerende presentatie over reizen zonder vliegtuig, een interactieve workshop op maat, een debatavond, een infostand? Het kan allemaal, stuur ons vrijblijvend een mailtje voor meer info en we bekijken samen verder wat de mogelijkheden zijn!